سندرم روده تحریک پذیر(IBS) چیست؟

حتما تا کنون افرادی را دیده اید که به طور متناوب دچار اسهال یا یبوست می گردند. البته این افراد معمولا یکی از این عادات روده ای را تجربه می کنند. برای مثال فرد برای مدتی دچار یبوست است و ناگهانی دچار دفع مدفوع شل و آبکی می شود و مجددا از روز بعد دوباره دچار یبوست می شود و این علایم به صورت متناوب تکرار می گردد. به این اختلال سندرم روده تحریک پذیر یا irritable bowel syndrome یا IBS گفته می شود یک اختلال عملکردی روده ای می باشد که خود را با به هم خوردن عادات روده ای نشان می دهد. لازم به ذکر است که این افراد هیچ اختلال سازمانی یا ساختاری ندارند یعنی حتی اگر این افراد را بررسی کنیم اختلالی را جز این علایم نمی یابیم.

 

این اختلال شایع بیشتر در افراد جوان بروز می یابد و در خانم ها 2 تا 3 برابر شایع تر از مردان می باشد که آن هم می تواند به شیوع استرس، اضطراب و افسردگی در خانم ها برگردد.

 

 

علایم و نشانه ها

همانطور که ذکر کردیم سندرم روده تحریک پذیر در خانم ها و همین طور افراد جوان شیوع بیشتری دارد. این افراد به طور مداوم علایمی را تجربه می کنند که مهمترین آن ها عبارتند از:

 

1. تغییر در عادات روده ای و اجابت مزاج

یبوست: یبوست در این افراد به صورت مدفوع خشک و قطعه قطعه که با دفع گاز زیاد و احساس دفع ناکامل همراه است و حتی می تواند موجب هموروئید و بواسیر شود بروز می یابد.

اسهال: در سندرم روده تحریک پذیر دفعات اجابت مزاج بالا می رود، مدفوع بیماران شل و آبکی است ولی حجم آن خیلی زیاد نمی باشد. در مدفوعشان خون دیده نمی شود و در صورت بررسی مدفوع، فاکتورهای التهابی در مدفوع آن ها وجود ندارد. اسهال این افراد با استرس هیجانی یا غذا خوردن ممکن است بدتر شود.

 

2. درد شکم

درد این افراد بیشتر در زیر ناف احساس می شود و به صورت اپیزودیک با غذا خوردن، هنگام قاعدگی و استرس روحی بدتر می شود و با دفع مدفوع و دفع گاز بهتر می شود. این درد معمولا در ساعات بیداری ایجاد می شود و به ندرت مبتلایان به سندرم روده تحریک پذیر را از خواب بیدار می کند.

 

3. تورم و دیستانسیون شکم

نفخ و تجمع گاز و احساس پری سر دل، افزایش آروغ زدن و نفخ از شایعترین علایم بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر می باشد.

 

4. زور زدن هنگام دفع

5. احساس فوریت برای دفع گاز و مدفوع

 

 

علایمی که به ضرر تشخیص سندرم روده تحریک پذیر هستند و نیازمند بررسی بیشتر در بیماران می باشند عبارتند از:

  • وجود علایم سیستمیک مانند تب و کاهش وزن
  • سوء جذب و مدفوع چرب
  • شروع اولین بار بیماری بعد از 40 سالگی
  • اسهال شبانه
  • وجود فاکتورهای التهابی و خون در مدفوع
  • کم خونی
  • پایداری اسهال حتی پس از 48 ساعت ناشتایی

 

 

علل سندرم روده تحریک پذیر

مهمترین مکانیسمی که برای بیماری سندرم روده تحرک پذیر شناسایی شده است افزایش حساسیت گیرنده های احشایی روده به محرک ها معمولی می باشد، به عبارتی افراد مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر پاسخ بیشتری را نسبت به محرک های معمولی نسبت به افراد عادی ایجاد می کنند.

لازم به ذکر است که بین سوء استفاده جنسی یا سوء رفتار بدنی قبلی و ایجاد سندرم روده تحریک پذیر ارتباط وجود دارد.

عفونت ها نیز در ایجاد سندرم روده تحریک پذیر دخیل می باشند. از جمله میکروب های دخیل می توان به کمپیلوباکتر، سالمونلا و شیگلا اشاره کرد که کمپیلوباکتر مؤثرترین عفونت در این سندرم روده تحریک پذیر شناسایی شده است.

 

 

عوامل خطر بروز بیماری سندرم روده تحریک پذیر

تاکنون عواملی را در تشدید و افزایش احتمال بروز سندرم روده تحریک پذیر یافته اند از قبیل:

  • مدت طولانی عفونت اولیه به خصوص کمپیلوباکتر
  • مصرف سیگار
  • التهاب مخاطی
  • جنس زن
  • افسردگی
  • حوادث ناگوار زندگی به خصوص سه ماه اخیر
  • درمان آنتی بیوتیکی برای اسهال

 

 

تشخیص سندرم روده تحریک پذیر

با علایمی که ذکر شد تا حدودی می توان تشخیص سندرم روده تحریک پذیر را برای مبتلایان داد اما به خاطر داشته باشید همانطور که ذکر شد این بیماری یک اختلال عملکردی روده می باشد و یک اختلال ساختاری نمی باشد، اما برخی از اختلالات ساختاری مانند تومورها نیز می توانند تا حدودی این علایم را ایجاد کنند بنابراین ابتدا باید این بیماری ها را کنار گذاشت. متخصصات برای کنار گذاشتن این اختلالات از اقدامات تشخیصی زیر استفاده می کنند:

  • آزمایش مدفوع و کشت مدفوع
  • قند خون ناشتا، میزان چربی خون و تست های تیروئیدی
  • سطح کلسیم خون
  • آزمایش ساده خون برای بررسی کم خونی و عفونت
  • کولونوسکوپی در افراد بالای 40 سال و رکتوسیگموئیدوسکوپی در افراد زیر 40 سال
  • تست تنفسی هیدروژن برای بررسی سوء جذب کربوهیدرات ها
  • بررسی بیماری سلیاک
  • سونوگرافی شکم و کیسه صفرا برای بررسی مجاری صفراوی

 

 

درمان سندرم روده تحریک پذیر

  1. به یاد داشته باشید که سندرم روده تحریک پذیر ریسک سرطان را افزایش نمی دهد و عارضه ای ایجاد نمی کند.
  2. کاهش غذاهای نفاخ مانند قهوه، حبوبات، کلم، خرما، نوشیدنی های گازدار و شیرین کننده های مصنوعی به بهبود علایم و نفخ شما کمک می کند.
  3. مصرف پودرهایی که حجم مدفوع را افزایش می دهند مانند سبوس و پسیلیوم در مبتلایان کمک کننده می باشد.
  4. مصرف داروهای ضد اسپاسم مانند هیوسین، بلادونا و کلیدینیوم C سی دقیقه قبل از غذا به بهبود علایم کمک می کند.
  5. مصرف داروهای ضد اسهال مانند لوپرامید در افرادی که اسهال عادت روده ای غالب آن است می تواند مفید باشد. 

 

آخرین ویرایش در 05/06/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید