ترش کردن معده(ریفلاکس)

هر کسی در طول زندگی خود پدیده ترش کردن را تجربه می کند، این پدیده موجب می گردد تا به طور ناگهانی در دهان احساس ترش کردن می کنید و در پشت جناغ احساس سوزش می نمایید. اصلا تعجب نکنید چرا که این رویداد، یک رویداد بسیار شایع می باشد و نام علمی آن پدیده ریفلاکس می باشد که به معنای بازگشت محتویات معده به مری و دهان می باشد.

 

علت این اختلال، ضعف یا عملکرد ناکامل دریچه تحتانی مری می باشد. این دریچه که در محل اتصال مری به معده وجود دارد از بازگشت محتویات معده به مری جلوگیری می کند، حال اگر به هر دلیل این دریچه نتواند به خوبی منقبض شود و راه را کامل ببندد دچار پدیده ریفلاکس یا ترشش کردن می شویم.

حال برای اینکه بهتر این اختلال را درک نمائید بگذارید تا کمی بیشتر توضیح دهیم:

 هنگامی که لقمه ای را در دهان می گذاریم و آن را می بلعیم این غذا وارد مری می گردد و به کمک انقباضات متناوب مری مرسوم به حرکات دودی به سوی معده حرکت می کند. در محل اتصال مری به معده دریچه ای به نام دریچه تحتانی مری وجود دارد که در حالت عادی منقبض می باشد، با رسیدن لقمه ی خورده شده به آن این درچه شل می گردد تا لقمه ی خورده شده بتواند از آن گذشته و وارد معده شود. با گذشتن غذا از این دریچه، این درچه مجددا منقبض می گردد تا از بازگشت غذای خورده شده و محتویات معده به مری و دهان جلوگیری کند. غذای خورده شده در معده با اسید موجود در معده که توسط سلول های معده ترشح شده است مخلوط می گردد و مسیر هضم خود را آغاز می کند. حال تصور کنید که این دریچه به خوبی کار نکند، اتفاقی که می افتد این است که غذا و محتویات معده همراه اسید معده به مری و گاه به دهان باز می گردد و همان احساس ترش کردن و سوزش که به علت اسید معده می باشد به ما دست می دهد.

همه ی انسان ها در طول زندگی خود این پدیده را تجربه می نمایند، البته خیلی ها ممکن است اصلا متوجه آن نشوند. 

افراد مختلف علایم مختلفی را تجربه می نمایند.

 

 

علایم و نشانه های ریفلاکس

همانطور که پیش تر گفتیم علایم در مبتلایان بسیار متفاوت می باشد و طیف وسیعی را از بی علامتی تا درد شدید پشت جناغ در بر می گیرد اما به طور کل علایم زیر شایعترین علامت در مبتلایان به ریفلاکس می باشد:

  • سرفه مزمن
  • صاف کردن گلو برای مدت طولانی
  • ضخیم شدن صدا به علت آسیب تارهای صوتی
  • بازگشت غذا از معده به دهان و مری
  • سوزش سر دل یا پشت جناغ
  • افزایش ترشح بزاق
  • استفراغ
  • حالت تهوع
  • درد سر دل یا پشت جناغ
  • احساس گیر کردن غذا در گلو
  • باد معده و آروغ زدن

 

 

تشخیص ریفلاکس

روش های مختلفی برای بررسی پدیده ریفلاکس در دنیای پزشکی وجود دارد، خیلی وقت ها حتی نیاز به انجام آن ها نمی باشد چرا که با وجود و رویت علایم بالا توسط پزشک، او متوجه این پدیده در شما می گردد و معمولا اقدامات بیشتری صورت نمی گیرد، اما به هر حال موارد مشکوک و عارضه دار قطعا نیازمند بررسی بیشتر و اقدامات تشخیصی بیشتری می باشد.

لارنگوسکوپی

این روش که معمولا توسط متخصصین گوش و حلق و بینی انجام می شود معمولا در افرادی به کار گرفته می شود که دچار سابقه طولانی مدت ریفلاکس هستند به طوری که تارهای صوتی آن ها آسیب دیده است. چرا که هنگامی که افراد دچار ریفلاکس می شوند و محتویات معده به دهان و مری باز می گردد در طول مسیر مقداری از این محتویات می تواند وارد حنجره و نای شود و به علت اسیدیته بالای محتویات موجب التهاب و آسیب به حنجره، تارهای صوتی و حتی نای شود. در این روش متخصص با کمک لوله ای قابل انعطاف وارد حنجره می گردد و تارهای صوتی و حنجره را از نزدیک بر روی نمایشگر خود مشاهده می نماید و این امکان را دارد تا از نزدیک به بررسی آن ها بپردازد.

 

آندوسکوپی و بررسی مری

در این روش نیز که معمولا توسط متخصصین گوارش صورت می گیرد، متخصص با یک لوله قابل انعطاف وارد دهان و سپس مری می گردد و توسط دوربینی که بر سر این لوله تعبیه شده است، مری را از نزدیک بر روی نمایشگر خود مشاهده می کند که در خیلی از موارد التهاب مری مشهود است که ناشی از آسیب اسید معده می باشد.

 

اندازه گیری اسیدیته 24 ساعته داخل مری

این روش بهترین و قابل اطمینان ترین روش تشخیص ریفلاکس در مبتلایان می باشد و به این شکل بررسی می شود که با کارگذاری یک دستگاه کوچک اسیدیته و PH درون مری برای 24 ساعت اندازه گیری می شود. از آنجایی که با ورود اسید معده به مری محیط درون مری اسیدی می شود، این دستگاه با ثبت اعدادی به پزشک در تشخیص ریفلاکس کمک می نماید.

 

بلع باریوم

روش دیگری که امروزه استفاده از آن کم رنگ شده است و دیگر زیاد از آن استفاده نمی شود بلع باریوم و تصویر برداری می باشد. در این روش فرد مبتلا به ریفلاکس، محلولی که حاوی باریوم می باشد را می نوشد و از قفسه سینه وی عکس می گیرند. در صورت بازگشت محتویات معده که حاوی باریوم است می توان به تشخیص ریفلاکس رسید.

 

 

درمان ریفلاکس

درمان ریفلاکس معمولا ساده است، اما خب در موارد مقاوم و خیلی شدی حتی ممکن است نیاز به عمل جراحی و ساخت یک درچه مصنوعی برای مبتلایان گردد.

اما به طور کل بهترین درمان اجتناب از خوردن مواد غذایی است که علایم را در افراد تشدید می کند.

در خیلی از موارد مصرف آنتی اسید ها زیر نظر پزشک می تواند کمک کننده باشد.

برخی از پزشکان ترجیح می دهند تا از داروهایی نظیر متوکلوپرامید در مبتلایان به ریفلاکس استفاده کنند چرا که این داروها علاوه بر بهبود تخلیه معده موجب بهبود انقباض دریچه تحتانی مری می شود.

روش های جراحی معمولا در مبتلایان خیلی توصیه نمی شود و تنها در موارد مقاوم به درمان و عارضه دار صورت می پذیرد.

 

 

غذاهایی که موجب تشدید علایم در بیماران می گردد

  • غذاهای ادویه دار
  • شکلات
  • غذاهای چرب و سرخ شده
  • نوشیدنی های کافئین دار مثل نوشابه و قهوه
  • محصولات گوجه فرنگی مانند سس و رب گوجه فرنگی
  • سرکه و خردل
  • مرکبات و آب میوه های آن ها
  • مواد غذایی تند مانند پیاز، سیر و نعناع
  • مصرف الکل و دخانیات

 

 

توصیه های پزشکی به مبتلایان به ریفلاکس

  1. از غذاهایی که علامتتان را تشدید می کند اجتناب نمایید.
  2. توصیه می شود تا به جای این که در هر وعده حجم زیادی از غذا را میل کنید حجم های کمتر را در تعداد وعده های بیشتری مصرف کنید.
  3. توصیه می گردد که حداقل 2 تا 3 ساعت قبل از خواب چیزی نخورید.
  4. از دراز کشیدن و خوابیدن بلافاصله پس از صرف غذا بپرهیزید.
  5. موقع خواب جوری دراز بکشید که ترجیحا سر بالاتر از بدن قرار گیرد.
  6. از پوشیدن کمربندهای سفت و محکم و لباسس های تنگ اجتناب نمایید.
  7. کاهش وزن در مبتلایان موجب بهبود علایم می گردد.
  8. توصیه می شود از مصرف سیگار، الکل و دخانیات اجتناب نمایید.

 

 

عوارض ریفلاکس

  • زخم در محل اتصال معده و مری.
  • زخم مری که به علت ورم کردن مری و التهاب بافت آن ایجاد می گردد.
  • تنگ شدن مری به صورت مقاوم به علت تورم مری والتهاب آن.
  • مری بارت: تغییر بافت یا دگرگونی بافت انتهای مری.
  • آدنوکارسینوم مری و سایر بدخیمی های مری: این پدیده نیز معمولا به علت تغییر بافت پوششی مری روی می دهد.

 

آخرین ویرایش در 05/06/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید