×

هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 115



خونریزی گوارشی

خونریزی های گوارشی یکی از ترسناک ترین رویدادهای گوارشی است که می تواند حتی جان افراد را به خطر اندازد. خونریزی های گوارشی با اشکال مختلفی خود را نشان می دهد، از سرفه و استفراغ خونی گرفته تا دفع خون همراه مدفوع!!!

 

خونریزی های گوارشی را به طور کلی به دو دسته اصلی خونریزی های گوارشی فوقانی و تحتانی تقسیم می کنند. دوازدهه یا اثنی عشر بخشی از روده باریک است( محل اتصال معده به روده باریک) که دستگاه گوارش را به دو دسته دستگاه گوارش فوقانی و تحتانی تقسیم می کند به طوریکه از دهان تا دوازدهه را دستگاه گوارش فوقانی و از دوازدهه تا مقعد را دستگاه گوارش تحتانی می نامیم. دستگاه گوارش فوقانی شامل دهان، مری و معده و بخش ابتدایی اثنی عشر می باشد. دستگاه گوارش تحتانی نیز شامل قسمت انتهایی اثنی عشر، روده باریک، روده بزرگ و راست روده را شام می شود. خونریزی از هر یک از این قسمت ها می تواند علایم خاص خود را ایجاد کند، برای مثال استفراغ های خونی معمولا منشأ فوقانی دارد.

ما در این مبحث سعی داریم تا هر یک از این دو گروه را همراه علل و درمان آن ها به تفصیل بیان کنیم.

 

 

دستگاه گوارش فوقانی

همانطور که صحبت نمودیم دستگاه گوارش فوقانی از دهان شروع می گردد و تا قسمت ابتدای اثنی عشر ادامه می یابد. خونریزی های دستگاه گوارش فوقانی حدود 90 درصد خونریزی های گوارشی را شامل می گردد.

زخم های گوارشی شایع ترین علت ایجاد زخم های گوارشی می باشد، همانطور که می دانید زخم های گوارشی یا زخم های پپتیک یکی از شایعترین بیماری های گوارشی در سطح جامعه و حتی دنیا می باشد و معمولا خود را با درد شدید شکم بروز می دهند. این زخم ها می توانند در صورت عدم درمان دچار خونریزی و حتی پرفوراسیون(سوراخ شدن جدار گوارشی) گردد.

از سایر علل خونریزی های گوارشی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. خونریزی از واریس مری یا معده

واریس ها عروق سطحی ای هستند که معمولا از حالت طبیعی خود دارای قطر بیشتر می باشند و خون بیشتری را در خود ذخیره کرده اند. واریس ها معمولا ثانویه به انسداد مسیر سیاهرگ ها بوجود می آیند. واریس های معده و مری نیز از این قانون مستثنی نیستند و معمولا ثانویه به سیروز کبدی و نارسایی کبدی بروز بوجود می آیند. این واریس ها در واقع به علت اختلال کارکرد کبد و ایستایی خون در سیاهرگ ها ایجاد می گردند و می توانند موجب خونریزی شوند.

آندوسکوپی و باند لیگاسیون بهترین درمان برای واریس مری می باشد.

 

2. خونریزی مالوری ویس

پارگی مالوری ویس علت 5 تا 10 درصد از موارد خونریزی گوارشی فوقانی می باشد و مشخصه آن هم استفراغ خونی به دنبال استفراغ، اوغ زدن یا سرفه شدید می باشد و به علت پارگی مخاط نزدیک به محل اتصال مری به معده می باشد. خوشبختانه خونریزی در این افراد معمولا سطحی است و با اقدامات حمایتی خودبخود بهبود می یابد. بهتری روش تشخیص در این افراد آندوسکوپی می باشد.

 

3. التهاب معده به علت مصرف الکل یا قرص های ضد التهاب غیر استروئیدی

خوشبختانه خونریزی در این افراد نیز معمولا سطحی است و علت آن هم مصرف مسکن های غیر استروئیدی نظیر ناپروکسن و باکلوفن و بروفن و مصرف الکل می باشد.

 

4. بدخیمی ها و سرطان دستگاه گوارش فوقانی

 

 

تشخیص خونریزی گوارش فوقانی

بیماران مبتلا به خونریزی گوارشی در صورت از دست دادن حجم قابل توجه خون دچار افت فشار خون می شوند و در بررسی ها و آزمایشات خون افت هموگلوبین (Hb) مشهود خواهد بود.

اما بهترین روش تشخیصی، رویت محل خونریزی توسط روش آندوسکوپی می باشد. در این روش متخصص با استفاده از یک لوله قابل انعطاف به نمام آندوسکوپ وارد دهان و سپس مری و دهان می گردد و با استفاده از دوربینی که بر روی سر این دستگاه تعبیه شده است می تواند تصویر دستگاه گوارش را بر روی صفحه نمایشگر مشاهده نماید. همچنین این روش به متخصص این امکان را می دهد تا در راستای بند آندن خونریزی و قطع آن اقداماتی انجام دهد.

روش دیگر انجام آنژیو گرافی می باشد. در این روش متخصص با وارد کردن لوله بسیار نازکی وارد عروق می گردد و این امکان را پیدا می کند تا منشأ خونریزی را از درون رگ ها پیدا کند. تنها ضعف این روش تهاجمی بودن آن می باشد.

در موارد بسیار نادری که پزشکان قادر نخواهند بود منشأ خونریزی را بیابند می توانند از روش دیگری به نام اسکن گلبول قرمز(RBC) استفاده کنند، در این روش با استفاده از گلبول های قرمز نشا دار شده و روش های بسیار پیشرفته می توانند محل خونریزی را بیابند.

 

 

درمان

همانطور که بیان شد خونریزی های گوارشی معمولا نیازمند بستری و اقدامات تشخیصی و درمانی می باشد. 

هنگامی که شما به مرکز درمانی مراجعه می نمایید به شما توصیه می شود تا از مصرف هر گونه مواد غذایی از راه دهان خودداری نمایید تا پزشکان بتوانند به راحتی اقدامات تشخیصی و درمانی را برای شما انجام دهند.

در بدو ورود معمولا برای شما رگ گرفته می شود و از طریق آن به شما سرم تزریق می کنند.

آندوسکوپی درمانی معمولا یکی از ارجح ترین روش ها در درمان خونریزی گوارشی می باشد.

مصرف آنتی اسید ها در درمان خونریزی های گوارشی بسیار مؤثر می باشد.

 

 

 خونریزی دستگاه گوارش تحتانی

همانطور که صحبت آن شد دستگاه گوارش تحتانی از انتهای اثنی عشر آغاز می شود و تا مقعد ادامه می یابد و شامل قسمتی از اثنی عشر، روده باریک، روده بزرگ و راست روده می باشد. جالب است بدانید که خونریزی های تحتانی دستگاه گوارش تنها 10 درصد از کل خونریزی های گوارشی را به خود اختصاص می دهد و شایعترین علل آن را نیز هموروئید(بواسیر) و شقاق یا زخم مقعد تشکیل می دهد. البته خیلی از بیماران مبتلا به خونریزی گوارش تحتانی اصلا هیچ علامتی ندارند و تنها موجب آنمی و کم خونی ناشی از کمبود آهن می گردند. 

 

علل خونریزی دستگاه گوارش تحتانی

  • هموروئید یا بواسیر
  • شقاق ها و زخم مقعد
  • تومور ها و بدخیمی ها
  • پولیپ های روده بزرگ
  • اختلالات انعقادی
  • عفونت ها

 

علایم بیماران

  • خونریزی از مقعد
  • ملنا یا مدفوع بسیار تیره و سیاهرنگ( ملنا مدفوعی براق، بسیار بدبو و بسیار تیره می باشد و معمولا منشأ خونریزی های گوارشی فوقانی دارد اما در خونریزی های گوارشی تحتانی نیز بروز می یابند)
  • رگه های خون در مدفوع
  • درد هنگام اجابت مزاج
  • درد شکم
  • کم خونی
  • تب در صورت عفونت

 

تشخیص

برای تشخیص این بیماران نیز می توان مشابه خونریزی گوارش فوقانی اقدامات متفاوتی را جهت تشخیص و یافتن منشأ خونریزی انجام داد اما مهمترین آن ها انجام کولونوسکوپی می باشد. در این روش متخصص با استفاده از دستگاه کولونوسکوپی و لوله انعطاف پذیر آن وارد مقعد می گردد و تصویر داخل دستگاه گوارش خود را بر روی نمایشگر مشاهده می نماید و می تواند به بررسی بپردازد و در صورت نیاز از نقاط مشکوک نمونه برداری نماید.

از سایر روش های تشخیصی می توان به اسکن رادیونوکلئید، آنژیوگرافی و رکتو سیگموئیدوسکوپی اشاره نمود.

 

درمان

درمان در این بیماران نیز معموا با رفع عامل زمینه ای صورت می پذیرد، برای مثال هنگامی که در کولونوسکوپی پولیپی رویت گردید متخصص این پولیپ را بر می دارد.

در مواردی که علت خونریزی بواسیر یا شقاق مقعد می باشد بهترین کار استفاده از ملین ها و غذاهای حاوی فیبر مانند میوه و سبزیجات می باشد و در صورت نیاز می توان از اقدامات جراحی بهره گرفت.

آخرین ویرایش در 05/06/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید