بیماری های مادرزادی قلب

برای این که قلب جنینی برای حیات آماده شود نیازمند تغییراتی است که این تغییرات از زمان جنینی و در رحم مادر آغاز گشته است و حتی تا مدتی پس از تولد ادامه می یابد! حال اگر این تغییرات در هر مرحله ای به درستی صورت نپذیرد برای قلب و نوزاد مشکلاتی به وجود می آورد...

 

در این مبحث سعی داریم تا اساسی ترین و مهمترین بیماری های مادرزادی رخ داده در زمینه قلبی را برایتان توضیح دهیم.

 

 نقص دیواره بین دهلیزی

نقص دیواره بین دهلیزی یا Atrial septal defect یکی از شایع ترین اختلالات مادرزادی کشف شده در بالغین می باشد و به تنهایی مسئول حدود 15 درصد از ضایعات مادرزادی موجود در جهان خلقت می باشد. جالب است بدانید که این بیماری در میان بانوان شیوع بیشتری دارد. نقص دیواره بین دهلیزی به معنی عدم تشکیل بخشی از دیواره بین دهلیزی می باشد  که موجب علائمی در افراد می گردد که در ادامه به آن می پردازیم.

بیماران مبتلا به نقص دیواره بین دهلیزی با توجه به وجود نقص در دیواره موجود بین دهلیز راست و چپ موجب رانده شدن خون از دهلیز چپ به دهلیز راست می گردد( به علت فشار بالاتر دهلیز چپ). این حجم خون اضافه تحمیل شده به دهلیز راست  کم کم سر از بطن راست و ریه های بیمار می آورد که خود می تواند موجب علایم زیر گردد:

  • خستگی
  • تنگی نفس
  • عدم تحمل ورزش
  • فیبروز و تخریب تدریجی عروق ریوی
  • و ...

لازم به ذکر است که به دنبال افزایش حجم دهلیز راست و افزایش فشار درون آن به تدریج شاهد گشاد شدن تدریجی دهلیز راست خواهیم بود که این خود می تواند زمینه ساز بروز انواع آریتمی های قلبی به خصوص فیبریلاسیون دهلیزی گردد.

 

تشخیص

طبق ادعای کتاب هاریسون معتبرترین مرجع بیماری های داخلی بهترین روش تشخیص این بیماری انجام اکوکاردیوگرافی از طریق مری می باشد.

البته همیشه در قدم اول برای بیمار اکوکاردیوگرافی معمولی انجام می شود و در صورت واضح نبودن تشخیص از روش دوم استفاده می گردد.

 

درمان

پس از تشخیص نقص دیواره بین دهلیزی، بدون هیچ تاخیری بیمار نیازمند مداخله جراحی و ترمیم ضایعه می باشد.

جالب است بدانید که با ترمیم زود هنگام به خصوص درافراد زیر 20 سال به طور چشم گیری شاهد کاهش میزان مرگ و میر در این بیماران خواهیم بود.

 

  نقص دیواره بین بطنی

نقص دیواره بین بطنی یا همان  ventricular septal defect یکی از شایعترین ناهنجاری های گزارش شده در نوزادان می باشد به طوریکه از هر 500 نوزاد متولد شده یک نفر به این بیماری مبتلا میباشد.

خوشبختانه بیش از 50 درصد مبتلایان در همان دوران کودکی به صورت خود به خودی بسته می شوند.

باقی بیماران نیز معمولا در همان دوران کودکی تشخیص داده شده و تحت عمل جراحی ترمیمی قرار می گیرند. بنابراین این بیماری در میان بالغین امری نا شایع می باشد.

همانطوریکه ذکر کردیم اغلب نقص های بین بطنی در همان دوران کودکی به صورت خودبخودی بهبود می یابد و عوارض قابل توجهی بر جای نمی گذارد ولی نقص های بین بطنی بزرگ تر و ترمیم نشده به علت رانده شدن خون از بطن چپ به بطن راست برای بیماران علایمی را به ارمغان می آورد که معمولا در زمینه پس زده شدن خون بطن راست به دهلیز راست و عروق ریوی و به دنبال آن آن انسداد عروق ریوی می گردد.

از مهمترن و شایع ترین علایم در این بیماران می توان به سیانوز و تیرگی در رنگ پوست بیماران و همچنین چماقی شدن شکل انگشتان نام برد.

 

برای تشخیص این بیماری نیز از روش های مختلفی اسنفاده می شود که مهمترین آن ها عبارتند از:

  • اکو کاردیوگرافی قلب
  • CT آنژیوگرافی
  • MR آنژیوگرافی
  • آنژیوگرافی

 

درمان

در بیماران مبتلا به نقص دیواره بین بطنی در صورت وجود جریان خون از بطن چب به بطن راست در غیاب شواهد فشار خون ریوی بالا و عوارض غیر قابل بازگشت بهترین روش جراحی و ترمیم نقص دیواره می باشد.

همبنجا لازم به ذکر است در صورت وجود فشار خون ریوی بالا و غیر قابل بازگشت توصیه به عمل جراحی نمی گردد.

 

کوارکتاسیون آئورت

در صورت وقوع  تنگی فیبروتیک در داخل مجرای ائورت از اصطلاح کوارکتاسیون آئورت استفاده می گردد.

این ضایعه معمولا در مردان شایع تر از زنان می باشد.

جالب است بدانید که شایع ترین اختلال خارج قلبی گزارش شده در این بیماران آنوریسم( گشادی) حلقه ویلیس (یک شبکه عروقی در مغز) می باشد. بنابراین هرگاه بیماران مبتلا به نقص دیواره بین بطنی دچار سردرد جدید یا غیر معمول گردند حتما نیازمند بررسی از نظر بیماری های عروق مغزی می باشند.

حتما می پرسید که خب حالا این بیماری برای بیماران چه علائم و عوارضی ایجاد می کند؟!

  • در این بیماران معمولا شاهد افزایش فشار خون اندام فوقانی و کاهش فشار اندام های تحتانی می باشیم.
  • تأخیر در لمس نبض اندام تحتانی نسبت به اندام فوقانی
  • ضخیم شدن دیواره عضلانی بطن چپ به دنبال افزایش کار وارده بر آن
  • پارگی آئورت
  • سکته مغزی به دنبال پارگی آنوریسم مغزی
  • ایجاد آندوکاردیت عفونی

 

تشخیص

بهترین روش تشخیص در شیرخواران و کودکان انجام اکوکاردیوگرافی می باشد. اما جهت تشخیص قطعی می توانیم از روش هایی مانند MRI یا آنژیوگرافی استفاده نماییم.

 

درمان

به محض تشخیص کوارکتاسیون آئورت بیماران نیازمند انجام عمل جراحی می باشند و این مسئله امری اجتناب ناپذیر است.

 

  سایر بیماری های مادرزادی

از دیگر بیماری های مادرزادی قلب می توان به تترالوژی فالوت، جابجایی عروق بزرگ قلب و مجرای باز شریانی اشاره نمود.

اما به علت ناشایع بودن این موارد در بین بزرگسالان این بیماری ها را در مبحث قلب کودکان به طور کامل توضیح می دهیم و از توضیح بیشتر آن ها در این مبحث اجتناب می نماییم.

 

 

 

آخرین ویرایش در 31/04/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید