آزمایش ادرار

آزمایش ادرار، آزمایش است که در آن به بررسی نمونه ای که توسط فرد از ادرار خود جمع آوری نموده است پرداخته می شود. در حقیقت آزمایش ادرار برای بررسی بیماری هایی که در آن ها درگیری کلیوی وجود دارد درخواست می شود. به عبارتی آزمایش ادرار می تواند به پزشک در تشخیص بیماری فرد کمک نماید.

 آزمایش ادرار در بررسی میزان وجود برخی از مواد در ادرار از قبیل پروتئین، قند، خون، کتون، نیترات به کار آید. در درگیری های کلیوی می تواند سطح این مواد در ادرار فرد بالاتر از سطح طبیعی آن گردد و به عبارتی با مشاهده افزایش این مواد در آزمایش ادرار می توانیم به درگیری کلیوی پی ببریم.

 آزمایش ادرار معمولا با وارد نمودن یک نوار کاغذی آغشته به تعدادی شناسه گر موسوم به دیپ استیک(dipstick) انجام می شود. به عبارتی با وارد نمودن این نوار کاغذی به درون ادرار و میزان تغییر رنگ این کاغذ می توان به وجود مواد خاص در ادرار پی برد. این نوار کاغذی به گونه ای طراحی شده است که در تماس با برخی مواد موجود در ادرار تغییر رنگ می دهد. این تغییر رنگ به علت فعل و انفعالات شیمیایی صورت گرفته میان مواد تشکیل دهنده این نوار کاغذی و مواد محلول در ادرار ایجاد می گردد.

پس از آنکه ادرار فرد توسط نوار ادراری بررسی شد، مقداری از ادرار را بر روی صفحه هایی طراحی شده برای بررسی در زیر میکروسکوپ می ریزند. کارشناس آزمایشگاه نیز با بررسی این صفحات زیر میکروسکوپ به بررسی وجود یا عدم وجود خون، گلبول قرمز و گلبول سفید در ادرار می پردازد.

حال که با کلیات آزمایش ادرار آشنا شدید زمان آن می رسد که به توضیح تعدادی از موادی که در آزمایش ادرار بررسی می شوند و کاربرد آن ها برای تشخیص بیماری بپردازیم.

1. پروتئین موجود در ادرار موسوم به پروتئینوری به علل اختلالات متفاوت کلیوی رخ می دهد. به عبارتی بیماری هایی که موجب تخریب ساختارهای تشکیل دهنده کلیه می گردند می توانند موجب پدیدار شدن پروتئین در ادرار گردند. البته در حالت طبیعی نیز در ادرار مقادیر ناچیزی از پروتئین وجود دارد اما اهمیت افزایش دفع پروتئین در آن است که در حالت طبیعی ساختار کلیه به گونه ای طراحی شده است که از دفع پروتئین در ادرار جلوگیری نماید. بنابراین وجود پروتئین در ادرار نشان دهنده یک اختلال زمینه ای تخریب کننده ساختار کلیه در فرد می باشد. دیابت و فشار خون یکی از شایعترین اختلالاتی هستند که می توانند موجب تخریب ساختارهای کلیوی گردند.

 

2. گلوکز یا قند موجود در ادرار نیز می تواند توسط نوار ادراری تشخیص داده شود. ساختار کلیه به گونه ای طراحی شده است که به طور طبیعی از ترشح گلوکز یا قند به درون ادرار جلوگیری می کند. قند ادرار معمولا به دو علت مثبت می شود. اول اینکه قند خون بیمار به قدری بالاست که کلیه فرد نمی تواند به طور کامل از ترشح قند جلوگیری کند، دیابت مثالی از این مشکل است. دوم اینکه ساختار کلیه فرد دچار تخریب شده است و کلیه فرد نمی تواند به وظیفه خود به خوبی عمل کند.

 

3. خون در ادرار که آن را به نام علمی هماچوری می شناسیم نیز در تشخیص بسیاری از بیماری های تخریب کننده ساختار کلیوی کمک کننده است.

 

4. وجود گلبول سفید در ادار که به آن لکوسیتوری نیز گفته می شود نیز در تشخیص بسیاری از بیماری ها نظیر وجود عفونت ادراری به کار می آید. به یاد داشته باشید که عفونت ادراری تنها دلیل وجود گلبول سفید در ادرار نمی باشد، اما این نکته حائز اهمیت است که وجود گلبول سفید در ادرار حتما باید از نظر علل زمینه ای نظیر عفونت ادراری بررسی گردد.

 

5. نیترات ادرار نیز در مشکلاتی از قبیل عفونت ادراری افزایش می یابد.

 

6. وزن مخصوص ادرار که نام علمی آن Specific gravity می باشد در حقیقت قدرت تغلیظ کلیه را نشان می دهد. کلیه انسان به گونه ای طراحی شده است که می تواند ادرار را تغلیظ نماید. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که این مکانیسم یک مکانیسم دفاعی است. تصور کنید که فردی به علت عدم توانایی در نوشیدن مایعات دچار تشنگی شده است، حال اگر کلیه فرد مانند قبل ادرار رقیق دفع کند، فرد دچار کم آبی شدید و همچنین افت فشار خون می شود. این افت فشار خون می تواند موجب عوارضی جدی در فرد گردد. بنابراین قدرت تغلیظ ادرار و قدرت تشخیص اینکه اکنون چه میزان آب از طریق کلیه ها باید دفع گردد در سلامت فرد بسیار حائز اهمیت است.

آخرین ویرایش در 26/08/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید