نارسایی حاد کلیه

شاید عبارت "از کار افتادن کلیه ها  برایتان آشنا باشد" اما این عبارت به چه معناست؟ علل آسیب حاد کلیه چه چیز هایی می تواند باشد و آیا قابل برگشت می باشد یا خیر ؟ نارسایی حاد کلیه  چه عواقب جدی می تواند در بر داشته باشد ؟

 اکنون قصد داریم شما را با تعریفی از نارسایی حاد کلیه آَشنا کرده و سپس سعی خواهیم کرد تا علل اصلی ،نحوه ی  برخورد و در نهایت پیامد های شایع آن را برایتان توضیح دهیم .

 

 

   تعریف 

 قبل از این که وارد بحث نارسایی کلیه شویم ذکر این نکته حائز اهمیت است  که امروزه  متخصصان علم نفرولوژی از واژه ی "آسیب حاد کلیوی" به جای "نارسایی حاد کلیه" استفاده می کنند، چرا که نارسایی به مفهوم از کار افتادن کلیه به طور کامل است حال آنکه اکثر افرادی که دچار آسیب کلیه می شوند  به صورت جزئی افت عملکرد کلیه را تجربه می کنند و در بیشتر موارد خود به خود و بدون آگاهی خود فرد بهبود می بابد. لذا آسیب کلیوی حاد واژه ای مشمول تر و مناسب تر برای تعریف این دسته از اختلالات می باشد. اما منظور از آسیب حاد کلیوی چیست ؟

همانطور که می دانیم یکی از وظایف اصلی کلیه پاکسازی خون از مواد زاید حاصل از سوخت و ساز بدن و همچنین آب و پتاسیم اضافی  می باشد . حال اگر به طور ناگهانی و در کوتاه مدت عملکرد کلیه ها مختل شود ممکن است غلظت این مواد بسته به میزان آسیب در خون بالا رود.در اغلب مواقع این آسیب جزئی بوده و فرد متوجه آن نمی شود با این وجود بعضا این آسیب تا حدی است که فرد به علت غلظت بالایی این مواد با حالت تهوع و استفراغ و سرگیجه و همچنین کاهش سطح هوشیاری به مراکز درمانی مراجعه می کند و در آزمایشاتی که متعاقبا به عمل می آید متوجه آسیب کلیوی در او می شوند.

حال چه موقع می گوییم فردی دچار آسیب حاد کلیوی شده است ؟ تشخیص این موضوع طبق الگوریتم هایی در علم پزشکی صورت می گیرد که 3 مورد می باشد :

  1.  افزایش  کراتنین خون  به میزان 0/3  نسبت به میزان پایه و نرمال خود فرد در طی 24-48 ساعت 
  2.  افزایش 1/5 برابری کراتنین خون نسبت به میزان قبلی طی 24-48 ساعت 
  3.   میزان ادرار کمتر از 0.5 سی سی به ازا ی هر گیلوکرم وزن بدن به مدت بیش از 6 ساعت 

در قسمت علل به شایعترین علل آسیب حاد کلیوی اشاره خواهیم نمود.

 

 

 علل نارسایی حاد کلیه

در رابطه با علل آسیب حاد کلیوی باید بگوییم که شایعترین علت آن ناشی از نرسیدن خون به کلیه ها به دلایل مختلف است که مهمترین آنهارا درپایین  برای شما ذکر کرده ایم:

  • کاهش مایعات بدن به دلایل مختلف همچون اسهال،استفراغ های مکرر یا خونریزی زیاد وسوختگی های وسیع 
  • نارسایی قلبی به علت مشکلات قلبی ریوی نیز ممکن است پمپاژ خون به کلیه ها را دچار مشکل کرده و در نتیجه منجر به آسیب کلیه ها شود.
  • گشاد شدن رگ های خونی در سراسر بدن به دلایل مختلف می تواند از رسیدن خون کافی به کلیه ها جلوگیری کرده و با عث آسیب کلیه شود.
  • کاهش فشار خون سیستولی به کمتر از 80 میلی متر جیوه یا 8 سانتیمتر جیوه 
  •  نتگی رگ های کلیه به علت بیماری های عروقی نظیر آترواسکلروز 
  •  مشکلات پیشرفته کبدی بعضا به دلیل آزاد سازی موادی به خون باعث تنگ شدن رگ های خونرسانی کننده به کلیه و گشاد شدن رگ های سایر قسمت های بدن موجب کاهش خونرسانی به کلیه می شوند.(سندرم کبدی -کلیوی)

 

علت بعدی آسیب حاد کلیه مربوط به یکسری اختلالات در خود کلیه می باشد که در ذیل به آنها اشاره خواهیم نمود:

 1. گاهی اوقات به علت نرسیدن طولانی مدت خون به نفرون های کلیه  ممکن است شاهد آسیب خود بافت کلیه باشیم که به راحتی قابل برگشت نبوده و حد اقل 2 هفته زمان خواهد برد تا عملکرد کلیه به حالت نرمال برگردد.

 2. یکی دیگر از عوامل آسیب بافت کلیه موادی هستند که برای کلیه سمی هستند مثلا برخی دارو ها (آنتی بیوتیک ها و آمفوتریسین) و موادی که در سی تی اسکن برای ایجاد عکس هایی از قسمت های مختلف بدن استفاده می شود.

 آسیب ناشی از برخی  آنتی بیوتیک ها  مانند(آمینوگلیکوزید ها ) ، پنی سلین و سفالکسین و... معمولا پس از 5 تا 7 روز خود را بروز می دهد حال آنکه آسیب کلیوی که به دنبال ماده مورد استفاده در سیتی اسکن  رخ می دهد تا 2 روز خود را نشان می دهد.

جالب است بدانیم که افراد مسن و یا کسانی که مشکلات قلبی یا کلیوی مزمن دارند بیشتر در معرض ابتلا به آسیب حاد کلیوی در اثر دارو ها و یا مواد سمی هستند.

3. برخی مواد تولید شده  در داخل بدن همچون اسید اوریک حاصل از مواد پروتئین دار ،میوگلوبیی که در آثر آسیب عضلانی وارد خون می شود و همچنین کلسیم زیاد می توانند منجر به آسیب حاد کلیه شود.

 شایعترین علل آسیب عضلانی و متعاقبا آزاد شدن میوگلوبین در خون :1: صدمه و له شدگی عضلات 2: گرما زدگی 3: تشنج های طول کشیده 4: مصرف بیش از حد دارو های ضد بارداری و یا کنترل کننده ی چربی 

علت دیگری که می تواند منجر به آسیب حاد کلیه شود انسداد مسیر ادرار به دلایل مختلفی همچون: 

  1. سنگ کلیه و یا مجاری ادراری
  2. عدم دفع ادرار از مثانه در بیماری های عصبی مثانه
  3. عفونت های ادراری مکرر بیماری های پروستات مانند سرطان پروستات در مردان مسن 
  4.  به ندرت سرطان های گوارشی نزدیک مقعد

 

 

علایم نارسایی حاد کلیه

در اینجا قصد داریم شما را با شایعترین علایمی که یک فرد پس ازابتلا به آسیب حاد کلیوی می شود ،تجربه می نماید آشنا کنیم :

1. تورم دست ها و بخصوص پاها  

2. عدم دفع ادرار به مدت طولانی  و یا کاهش مقدار آن نسبت به میزان عادی فرد 

3. کاهش اشتها و حالت تهوع استفراغ

 

 

  پیامد های نارسایی حاد کلیه

همانطور که قبلا نیز اشاره کردیم در اغلب موارد آسیب حاد کلیه به صورت خفیف بوده و بدون آنکه فرد متوجه آن شود بهبود می یابد. این موارد اغلب نیازی به درمان خاصی نداشته و پیامد جدی در بر ندارد . یا این وجود بر برخی از موارد ممکن است آسیب تا حدی باشد که نیاز به مداخلات پزشکی باشد.گاها آسیب حاد کلیه باعث بالا رفتن ناگهانی پتاسیم و ازت خون   می شود ه این نیز به نوبه خود باعث کاهش سطح هوشیاری ،سرگیحه ،تهوع و استفراغ میشود که  فورا باید تحت درمان های پزشکی قرار گیرد.اگر آسیب در اثر کاهش مایعات بدن باشد باید با تامین مناسب مایعات و خون وضعیت او به حالت مناسب برگشت داده شود.اگر این اقدامات صورت نگیرد ممکن است بافت خود کلیه نیز آسیب ببیند که حد اقل 2 هفته تا بهبودی کامل آن زمان نیاز است . برخی اواق نیز ممکن است فرد نیاز به دیالیز موقت پیدا کند. و در آخر تعداد کمی نیز دچارآسیب مزمن کلیوی می شوند.

اگر آسیب حاد کلیوی شدید باشد و به موقع اقدامات لازم در مراکز درمانی صورت نگیرد نزدیک به 1/4 از افراد چان خود را از دست می دهند.

در اینجا به چند نمونه از پیامد های آسیب حاد کلیوی می پردازیم :

1. احتباس مایعات در بدن : همانطور که در مبحث علل آسیب حاد کلیوی نیز ذکر کردیم یکی از علل این اختلال کاهش مایعات بدن است . بااین حال ممکن است در مواقعی به علت عدم دفع ادرار از کلیه ها شاهد تجمع مایعات در بدن باشیم که خود خطرات جدی و تهدید کننده ی حیات  همچون تنگی نفس را در بر دارد. در این شرایط معمولا پزشک  محدودیت مصرف آب و نمک رارا پیشنهاد کرده  و از دارو های مدر یا ادرار آواستفاده می کند.

2. افزایش فسفات و اسید اوریک بدن : در این شرایط پزشک با تجویز دارو هایی نظیر دفع کننده فسفات و اسید اوریک  می تواند به بهبود وضع بیمار کمک کند.

3. کم خونی : گاهی اوقات آسیب حاد کلیه منجر به کم خونی می شود که علل مختلفی دارد . البته این نوع کم خونی نباید با کم خونی ناشی از نارسایی مزمن کلیوی اشتباه شود.

4. اختلالات خونریزی : ممکن است به علت تجمع موادی همچون اوره در آثر آسیب کلیوی شاهد اختلالات پلاکت ها باشیم که خود منجر به افزایش استعداد خونریزی می شود .

5. افزایش نیاز به پروتئین ها : ممکن است این سوال در ذهن شما ایجاد شود که پروتئین ها خود یکی از منابع تولید کننده مواد زاید بدن هستند ولی باید بگوییم که در شرایطی که کلیه ها آسیب دیده اند برای ترمیم خود نیاز به پروتئین و انرژی کافی دارند و نباید دریافت پروتئین ها محدود شود .

6. کاهش کلسیم خون : به خطر اختلا در سطوح فسفات بدن و مکانیسم های تنظیم آن کلسیم بدن ممکن است پایین بیاید که خطر جدی محسوب می شود و باید حتما تحت نظر باشد.

 

 

 پیشگیری از نارسایی حاد کلیه

حال که با علل آسیب حاد کلیه و پیامد های آن آشنا شدیم ،ممکن است چه کنیم تا کمتر در معرض آسیب های کلیوی حاد کلیوی باشیم ؟

در این جا چند نمونه از توصیه های مفید برای پیشگیری از آسیب های کلیوی آورد ایم :

1. نوشیدن مایعات کافی 

2. پرهیز از مصرف بیش از اندازه دارو های ضد التهاب نظیر آسپرین ،دیفلوفناک و .. مخصوصا در افراد بالای 65 سال 

3. مراقبت از کودکان و تامین مایعات در صورت ابتلا به اسهال یا استفراغ های شدید

4. انجام آزمایشات خون و ادرار به طور روتین 

 

 

 

آخرین ویرایش در 06/06/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید