نارسایی مزمن کلیوی

منطور از نارسایی مزمن کلیوی چیست؟ دلایل و عوامل زمینه ساز آن کدامند ؟ آیا می شود از پیشرفت نارسایی مزمن کلیوی جلوگیری کرد ؟

 برای فهم این نکات ابتدا تعریفی از نارسایی کلیه برای شما ارائه می دهیم تا شما بهتر بتوانید سایر قسمت های مقاله را مطالعه کنید . اول از همه چیز بهتر است این نکته را بگوییم که شاید  اصطلاح "نارسایی مزمن کلیه" چندان مناسب نباشد چرا که اکثر بیماری های مزمن کلیه به آرامی  پیشرفت کرده و در مراحل انتهایی به نارسایی مزمن کلیه منجر می شوند . .در واقع نارسایی مزمن کلیه به مراحل پیشرفته بیماری های مزمن کلیه گفته می شود که در آن میزان عملکرد کلیه ها و پاکسازی خون از مواد زاید به طور قابل توجهی کاهش یافته است.لذا ما نیز از ازطلاح بیماری های مزمن کلیوی در اینجا استفاده می کنیم. 

برای شروع می خواهیم شما را با اصطلاح "فیلتراسیون گلومرولی" آشنا سازیم . در واقع این عبارت معیاری برای سنجش عملکرد کلیه هاست و نشانگر میزان خونی است که در هر دقیقه از مواد زاید پاک می شود .این مقدار طبق فرمول های حساب می شود که بسته به سن و جنس و وزن افراد و همچنین میزان کراتنین خون  ممکن است  از 120-90 میلی لیتر بر دقیقه  متغیر است.ذکر این نکته نیز حائز اهمیت است که بالا بودن جزئی کراتنین افراد دلیل بر بیماری کلیوی نیست جرا که میزان کراتنین خون بسته به جنس و توده ی عضلانی افراد می تواند متغیر اشد.

 در بیماری های مزمن کلیوی  میزان فیلتراسیون گلومرولی شروع به افت می کند و در طول زمان مقدار آن از حد نرمال کمتر می شود که این نیز به مفهوم کاهش عملکرد و پاکسازی خون است که موجب می شود تا غلظت مواد زاید و سمی در خون به آرامی افزایش یابد.بسته به این که چقدر فیلتراسیون کلیوی  کاهش یافته باشد بیماری های کلیوی را به 5 مرحله تقسیم بندی می کنند که در جدول زیر آن را برای شما ترسیم کرده ایم .

همانطور که مشاهده می فرمایید به مرحله 4 به بعد بیماری های کلیوی لفظ نارسایی مزمن کلیوی اطلاق می شود. در مرحله 5 بیمار ی مزمن کلیوی دیگر میزان پاکسازی خون به حدی کاهش یافته است که فرد حتما باید تحت دیالیز یا پیوند کلیه قرار گیرد .در غیر این صورت متاسفانه شانسی برای زندگی کردن ندارد.   

 

 

فرمول محاسبه ی فیلتراسیون گلومرولی نیز بدین شکل است :

72*کراتنین خون /وزن*(سن -140): میزان فیلتراسیون گلومرولی 

تا به اینجا با مفهوم بیماری های مزمن کلیوی و نارسای مزمن کلیه آشنا شدیم .در علل نارسایی مزمن کلیه به تفصیل به اصلی ترین دلایل این موضوع خواهیم پرداخت!

 

 

علل نارسایی مزمن کلیوی 

حال که با مفهوم بیماری های مزمن کلیوی و فیلتراسیون گلومرولی  آشنا شدیم در این قسمت می خواهیم به  شایعترین عللی که منجر به بیمار یهای کلیوی می شوند  اشاره  کنیم !

1. دیابت و فشار خون : به جرات می توان گفت 2/3 از بیماری های مزمن کلیوی به علت فشار خون و دیابت یا همان قند خون بالا ایجاد می شوند . چرا که قند خون بالا و فشار خون کنترل نشده می تواند به دیواره رگ های کلیویآُیب رسانده و سبب ایجاد بافت فیبروز شود که نتیجه ی آن چیزی نخواهد بود جز از دست رفتن عملکرد بافت کلیه . همچنین فشار خون و قند خون بالا از علل شایع حمل هی قلبی و سکته ی مغزی هستند!

2. بیمار یهای گلومرولی : سومین علت شایع بیماری های مزمن کلیوی بیمار یه ی گلومرولی هستند که می تواند زمینه ارثی یا اکتسابی داشته باشند !

3. نقایص مادر زادی مانند بازگشت ادرار از مثاه اگر طول کشیده باشد می تواند سبب آسیب بافت کلیه و در نتیجه در آینده موجب بیماری مزمن کلیوی شود !

4. لوپوس : لوپوس یک بیماری خود ایمنی است که به علت بر هم خوردن تعادل سیستم ایمنی ایجاد می شود . معمولا این بیماری یک زمینه ارثی نیز دارد .در این بیمار یبه علت رسوب آنتی بادی ها یا مولکول های ایمنی در بافت کلیه کم کم بافت کلیه عملکرد مناسب خود را از دست می دهد . برای اطلاعات بیشتر در مورد لوپوس می توانید به مقاله ی لوپوس و کلیه  مراجعه کنید !

5. کلیه پلی کیستیک : کلیه پلی کیستیک به وجود تعداد زیادی در کلیه اطلاق می شود که معمولا زمینه ارثی دارد و یکی از عوامل پیشرفت به سمت بیماری های مزمن کلیوی است !

 

 

 علایم نارسایی مزمن کلیوی

چگونه می توان متوجه یک بیماری مزمن کلیوی در خود شد ؟آیا راهی وجود دارد که سریعتر متوجه این موضوع شد و از پیشرفت آن جلوگیری کرد ؟

از مهمترین علائم و تظاهرات بیماری های مزمن کلیوی می توان به موارد زیر اشاره کرد :

  1. تغیرات ادرار : ممکن است شما دجار افزایش میزان ادرار و تکرر و بی رنگ بودن ادرار شوید و یا برعکس ادرار کم و غلیظ داشته باشید! ادرار خونی و کف آلود نیز می تواند نشان از یک بیماری کلیوی باشد.
  2.  تغیرات خواب: ممکن است سما برای ادرار کردن چندین بار در ظول شب بیدار شوید !
  3. تورم دست ها و بخصوص پاها در ناحیه مچ می تواند به علت عمکرد مختل کلیه باشد!
  4.  ضعف و خستگی 
  5. حالت تهوع و استفراغ 
  6. احساس طعم  فلز در دهان و یا بوی بد دهان 
  7. تنگی نفس 
  8. احساس سرمای بیش از حد 
  9. مشکلات تمرکز و سرگیجه 
  10. احساس درد در ناحیه ی پهلو 

برخی از بیماران ممکن است سابقه ی عفونت های مکرر مثانه  یا کلیه پلی کیستیک داشته باشند !

 

 

پیشگیری از نارسایی مزمن کلیوی 

در اینجا توصیه هایی کمک کننده برای پیشگیری و یا جلوگیری از پیشرفت بیماری های مزمن کلیوی به سمت مراحل پایانی و همچنین نیاز به دیالیز آورده ایم :

  •  فشار خون خود را در حدود نرمال (130/80) حفظ کنید 
  • کنترل قند خون در بیماران دیابتی می تواند تا حدود زیادی   از پیشرف نارسایی کلیوی جلوگیری کند .
  • وزن خود را در حدود نرمال نگه درارید و ورزش ملایم را فراموش کننید ! البته ورزش های سنگین به دلیل آسیب عضلانی و آزاد کردن  میوگلوبین  به خون   خیلی برای عملکرد کلیه توصیه نمی شود !
  • چک آپ های دوره ای میتواند به فهمیدن و جلوگیری از پیشرفت بیماری های مزمن کلیه کمک کند . ذکر این نکته مهم است که هر چقدر بیماری های مزمن کلیه زودتر تشخیص داده شوند بهتر می توان از پیشرفت آن جلوگیری به عمل آورد!
  • از سیگار کشیدن پرهیز کنید !
  • داروهای خود را تحت نظر پزشک مصرف کنید !

اکثز بیماری های مزمن کلیوی با رعایت موارد فوق تا حدود زیادی از سرعت پیشرفت آنها کم می شود با این حال برخی بیماری های گومرولی به سرعت پیشرفت کرده و در کوتاه مدت فرد نیاز به پیوند کلیه یا دیالیز پیدا می کند !

 

 

 آزمایشات و تشخیص نارسایی مزمن کلیوی

برای تشخیص علت زمینه ساز و مرحله بیماری معمولا آزمایشات خون و ادرار نیاز خواهد بود.

همچنین برای درک بهتر وضعیت و ساختار کلیه ها از روش های عکس برداری مانند سی تی اسکن یا سونوگرافی هم استفاده می شود .

در بعضی از بیماران ممکن است بیوپسی کلیه به عمل آید تا علت زمینه ای بیمار مشخص و در مان شود !

 

 

درمان نارسایی مزمن کلیوی

در مان بیماری مزمن  کلیوی معمولا مبتنی بر درمان بیماری زمینه ساز مانند دیابت و فشار خون می باشد . جالب است بدانید که هر چقدر زود تر تشخیص داده شوند نتیجه در مان بهتر خواهد بود و سرعت پیشرفت آن کمتر خواهد شد وبا این حال این بیمار نیز مانند اکثر بیماری های مزمن قابل برگشت نبوده و فقط قابل کنترل است !

در مرحله 1و2و3 (فیلتراسیون گلومرولی بالای 30) به راحتی می تواند با کنترل بیماری زمینه ای و دارو ها از پیشرفت سریع بیمار یجلوگیری به عمل آورد !

از مرحله 4 (فیلتراسیون کمتر از 30)به بعد دیگر نیاز است تا بیمار با روش های دیالیز و یا پیوند کلیه و اقدامات لازم برای آن آشنا شود . 

آخرین ویرایش در 06/06/1394

به اشتراک بگذارید

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید