کمردرد و علل آن

ناگفته پیداست که کمردرد یکی از شایعترین مشکلاتی است که افراد از آن رنج می برند . شیوع این مشکل با افزایش سن بیشتر نیز می شود .

اما دلایل کمر درد چه چیز هایی می تواند باشد ؟

آیا می توان کمر درد را درمان کرد ؟ عدم پیگیری کمردرد های مزمن چه خطراتی را می تواند به دنبال داشته باشد ؟ 

 

این ها سوالاتی است که شاید برای بسیار از افراد ایجاد شود . اما در این مقاله می خواهیم شما را با شایعترین علل کمر درد  همچنین درمان های آن آشنا کنیم.

کمردرد می تواند موجب هزینه های سنگین پزشکی و همچنین ناتوانی افراد در فعالیت و کار باشد . البته این موضوع با افزایش اطلاعات مردم درباره ی علل و عوامل ایجاد کمردرد رو به کاهش است . چراکه با رعایت نکاتی می توان از ابتلا به بسیاری از کمر درد ها در امان ماند .

جز اصلی ستون فقرات ما از استخوان های کوچک و گردی به اسم مهره تشکیل شده است . بین این مهره ها دیسک های بین مهره ای قرار گرفته اند که قابلیت انعطاف و همچنین مقاوامت در برابر فشار را به ستون فقرات ما می دهد.

دیسک های بین مهره ای از جنس غضروف هستند که بافت نرم با قابلیت ارتجاعی بالا می باشد و باعث می شود فشاری که به ستون فقرات وارد می شود تعدیل شده و مهره ها آسیب نبینند .

ستون فقرات توسط یکسری عضلات و تاندون هایی تقویت می شوند که باعث افزایش پایداری آن می شوند.

بین مهره ها و دیسک های بین مهره ای کانالی باریک تشکیل می شود که طناب نخاعی از آن عبور می کند . اعصابی که قسمت های مختلف بدن می روند از طناب نخاعی جدا می شوند و از لابه لای مهره ها و دیسک ها به اندام مورد نطر می رسند .

هرگاه نخاع یا شاخه های خارج شونده از آن توسط مهره ها یا دیسک بین مهره ای تحت فشار قرار گیرند موجب درد در ستون فقرات و قسمت هایی که تحت پوشش آن عصب  قرار دارند ،شود .

از آنجایی که قسمت تحتانی ستون فقرات یا همان مهره های کمری در اکثر فعالیت های روزانه درگیر هستند ،شایعترین نقاطی هستند اعصاب نخاعی تحت فشار قرار می گیرند و این می تواند موجب درد کمر شود .

 

Back Pain

انواع کمردرد

کمردرد انواع مختلفی دارد که در اینجا به آنها اشاره خواهیم نمود .

کمردرد موضعی

شایعترین نوع کمر درد می باشد .منظور از کمردرد موضعی این است که فقط در یک نقطه احساس می شود و به جای دیگری تیر نمی کشد .این نوع کمردرد معمولا به دنبال ضزبه و یا اسپاسم عضلانی (فشار عضلات به اعصاب) ایجاد می شود . در این موارد کمردرد می تواند به صورت دائم باشد و یا به صورت دوره ای ایجاد شود . همچنین در برخی موارد با تغیر حالت کمر و بدن  درد ممکن است بهتر یا بدتر شود. لمس نقطهه ی درگیر نیز می تواند باعث بدتر شدن درد شود .

 

کمردرد تیرکشنده

این نوع کمر درد مبهم بوده و به قسمت هایی از اندام تحتانی و پاها تیر می کشد .این درد معمولا پشت پا و ساق را درگیر می کند تا اینکه همه ی قسمت های آن درگیر شود . چیزی که از آن به عنوان درد سیاتیک یاد می شود !

عصب سیاتیک بزرگترین شاخه ی اعصاب نخاعی است که به قسمت های پشت ران و ساق پا و همچنین کف پا عصب می دهد . اگر این عصب در قسمت خروجی تحت فشار قرار گیرد می تواند منجر به کمردرد تیر کشنده به پاها و پشت ساق شود .

درد تیر کشنده (raddiating) معمولا به علت تحت فشار قرار گرفتن ریشه ی اعصاب در نخاع است که می تواند ناشی از فتق دیسک بین مهره ای ،آرتروز مهره های کمر و یا تنگی کانال نخاعی باشد .

درد معمولا با سرفه یا عطسه و یا خم شدن کمر شروع می شود . گاها این درد می تواند با ضعف عضلات ساق و پا و گزگز در این نقاط همراه باشد .

 

کمردرد راجعه

منظور از این نوع درد این است که درد در جایی غیر از محل اصلی درگیری احساس می شود . مثلا وقتی کسی سکته ی قلی می کند ممکن است فقط در بازو و یا شامنه ی چپ احساس درد کند . 

کمردرد راجعه نیز همیطر بوده و محل دقیق درد را نمی توان مشخیص کرد . این نوع کمر درد با تغیر حالت معمولا تغیری نمی کند .

 

 

علل کمردرد

از شایعترین علل کمر درد می توان به موارد زیر اشاره کرد :

1. کشیدگی عضلات

باید توجه داشت که کشیدگی عضلات از شایعترین علل کمر درد می باشد . این کشیدگی می تواند در نتیجه ی بلند کردن جسم سنگین ،ورزش سنگین و یا حرکات غیر منتظره یا ناگهانی ایجاد شود .

همچنین ورزش های مانند فوتبال،بسکتبال و یا گلف نیز می توانند موجب کشیدگی عضلات شوند . معمولا این به خااطر آمادگی جسمانی ضعیف و عدم آمادگی عضلات است .

قرار گیری در ضعیت نامناسب در محل کار به مدت طولانی می تواند موجب کمر درد ناشی از فشار عضلانی شود .

 

2. آرتروز(استئوآرتریت)

همانطور که می دانید آرتروز یا استئو آرتریت پدیده ی شایعی در افراد مسن می باشد . با افزایش سن و تحت فشار قرار گرفتن مهره های کمری دیسک بین آنها دچار تخریب می شود . این تخریب می تواند  موجب مخدود شدن کانال نخاعی و تحت فشار قرار گرفتن اعصاب شود که این نیز به نوبه ی خود باعث درد کمر می شود .

 

3. فتق دیسک بین مهره ای

همانطور که گفتیم دیسک های بین مهره ای در بین مهره ها قرار گرفته اند .ساختمان این دیسک ها طوری است که فسمت های داخلی آن نرم و ژله مانند است و اطراف آن توسط پوشش سفتی احاطه می شود .

گاها به دنبال فشار زیاد هنگام برداشتن جسم سنگین و یا ضربه ممکن است پوشش سفت آن پاره شده و ماده ی ژله ملنند آن بیرون زده و باعث تنگی کانال نخاعی شود که می تواند باعث کمر درد شود .باید توجه داشت که این بیرون زدگی همیشه شدید نیست و نیازی به جراحی ندارد . با این حال برخی اوقات بیرون زدگی شدید است و  باعث فشار شدید به نخاع می شود که باید حتما با  جراحی  درمان شود !

 

4. شکستگی و روی هم حوابیدن مهره ها

احتمال پوکی استخوان با گذشت سن بیشتر شده و یکی از قسمت هایی که بسیار مستعد پوکی می باشد قسمت تنه ی مهره می باشد که این نیز به نوبه ی خود می تواند منجر به روی هم خوابیدگی مهره ها شود . این حالت می تواند موجب درد ناگهانی و شدید در کمر شود . با این حال در پوکی استخوان مهره های قسمت های بالای ستون فقرات درگیر می شوند و کمر کمتر درگیر می شوند .

 

5. تنگی کانال نخاعی 

تنگی کانال نخاعی که در افراد مسن شایع است می تواند موجب درد در قسمت های تحتانی بدن شود . این تنگی می تواند به علت مواردی همچون آرتروز ،روماتیسم یا اسپوندیلیت انکلوزان ایجاد شود . همچنین این اختلالات می تواند موجب درد سیاتیک شود .

 

6. فیبرومیالژِی(درد منتشر بدن)

فیبرومیالژی یا درد منتشر بدن یکی از اختلالات روماتولوژیک است که به دلایلی نا مشخص حساسیت به درد بالا رفته و فرد با اندک تحریک دچار درد شدید می شود . این حالت می تواند باعث احساس درد در کمر نیز شود.

(برای اطلاعات بیتر در مورد فیبرومیالژی به مقاله ی مربوطه مراجعه کنید )

 

از علل نادر ولی جدی کمر درد می توان به موارد زیر اشاره کرد :

1. عفونت 

2. تومور

3. زخم معده 

4. عفونت کلیه و مجاری ادراری

از دیگر علل نادر کمر درد که جدی نیستند می توان به زونا(عفونت ویروسی با هرپس) اشاره کرد .

 

 

ارزیابی و تشخیص کمر درد 

از آنجایی که درد کمر می تواند علل مختلفی داشته باشد معمولا پیدا کردن یک علت خاص برای آن بسیار سخت است و پزشک به دنبال آن است که بفهمد آیا علت کمردرد ناشی از ک خطر جدی مانند تومور یا پوکی استخوان است یا خیر.

پزشک با توجه یه یکسری علائم می تواند متوجه این موضوع شود . از جمله علائمی که به همراه کمر درد می تواند نگران کننده باشد می توان به موارد زیر اشاره کرد :

1. سابقه ی تومور و سرطان در گذشته

2. درد به مدت بیش از 6 هفته 

3. بی حسی هر 2 پا یا مشکل در تخلیهی مثانه که می تواند نشان از آسیب عصبی جدی باشد .

4. درد شبانه شدید

5. کاهش وزن

6. مصرف داروهیی مانند کورتون(استروئید)

7. تب 

8. سن بلای 55 سال

9. تهوع استفراغ و درد شکم که می تواند ناشی از مشکلات گوارشی باشد .

10. سوزش ادرار و یا ادرار خونی که می تواند نشان از یک عفونت ادراری باشد .

 

 

اما چه موقع به پزشک مراجعه کنیم ؟

اگر علائمی مانند تب ،یا مشکل در تخلیه مثانه وجود داشت باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید . در صورت بروز سایر علائم ذکر شده در بالا حدکثر طی یک روز به پزشک مراجعه کنید .

در سایر مواقع می توان چند روز منتطر ماند و در صورت برطرف نشدن درد به پزشک مراجعه کرد .

 

 

پزشک چه کار هایی انجام می دهد ؟

پزشک برای رسیدن به علت کمر درد معمولا سوالاتی راجع به شدت و کیفیت درد ،زمان شروع ،تیر کشیدن ،یکطرفه یا دو طرفه بود و همچنین سابقه ی مصرف دارو می پرسد .

علائمی مانند دردی که بسیار شدید و دائمی است و شب از خواب بیدارتان می کند می تواند  ریشه در یک عفونت یا سرطان داشته باشد .

همچنین پزشک معایناتی نیز برای یافتن نوع و علت کمر درد انجام خواهد داد .

 

 

تست های آزمایشگاهی 

به طور معمول تست آزمایشگاهی خاصی برای کمر درد نیاز نیست مگر در شرایطی خاص مانند :

1:علائم خطر ذکر شده در فوق

2:شک به عللی جر علل شایع 

3:کمر درد دائمی 

در این موارد رادیوگرافی می تواند اختلالاتی مانند آرتروز،اسپوندیلیت انکلوزان و یا شکستگی مهره را نشان دهد .

در  هنگام شک به تحت فشار قرار گرفتن نخاع باید MRI(ام آر آی ) انجام شود . به ندرت ممکن است نیاز به نوع خاصی از سی تی اسکن (میلوگرافی ) نیاز باشد .

همچنین در شرایطی مانند شک به عفونت یا سرطان ممکن است از نمونه برداری نیز استفاده شود .

 

 

پیشگیری از کمر درد

اما برای پیشگیری از ابتلا به کمر درد چه کار هایی میتوان انجام داد ؟

1) ورزش: طبق مطالعات ورزش های هوازی مانند شنا کردن و یا دوچرخه سورای بهترین راه برای جلوگیری از کمر درد است .همچنین ورزش هایی که باعث کشش عضلات و تقویت آنها می شود می تواند کمک کننده باشد . این ورزش ها همچنین برای تناسب اندام نیز بسیار مناسب می کند .

هدف از این ورزش ها تقویت عضلات شکم و باسن و کمری است که به پایداری ستون فقرات کمک می کند .

از حرکاتی که می تواند برای تقویت این عضلات مناسب باشد می توان به موارد زیر اشاره کرد :

1. به پشت دراز کشیده  و زانوها را در شکم جمع کنید . سپس با باسن به زمین فشار بیاورید و تا شماره 10 بشمارید و سپس عضلات را شل کید این حرکت را روزانه 20 بار انجام دهید .

2. حرکات شکم : به پشت دراز بکشید و زانوها را در شکم جمع کنید . سپس سعی کنید در این حالت به آرامی شانه هایتان را به اندازه ی 30 سانتی متر از زمین جدا کنید .

3. به پشت دراز کشیده و بدون حرکت درادن سر سعی کنید زانو را تا سینه خود خم کنید 

4. به صورت نیمه خمیده در زمین بنشینید و پاها را 90 درجه باز کنید .سپس سعی کنید دستانتان را تا مج پاهایتان برسانید .

ورزش همچنین کمک می کند که شما وزن مناسب خود را خفظ کنید که این نیز می تواند فشار به مهره های کمری را تا حدود زیادی کاهش دهد .

 

2) حفظ وضعیت مناسب هنگام کار و فعالیت: به طوری که فشار کمتری بر مهره های کمری تحمیل شود . استفاده از صندلی های مناسب ،انجام حرکات کششی حین کار و اجتناب از نشستن یا ایستادن  طولانی مدت در یک حالت 

 

3) خوابیدن در حالت مناسب: مثلا افرادی که به پشت می خوابند می توانند با استفاده از یک بالش در زیر زانوهایشان به جلوگیری از کمر درد کمک کنند.

4) برداشتن مناسب اشیاء سنگین از زمین به طوری که به مهره های کمری فشار کمتری وارد شود . معمولا توصیه می شود هنگام برداشتن اشیا از زمین شانه ها در امتداد لگن بوده و خمیدگی زیادی در کمر ایجاد نشود . در عوض خمیدگی در زانو ها ایجاد شود .

 

 

 برای درمان کمر درد چه راههایی وجود دارد ؟

درمان ها در کمر درد بر سه پایه ی اصلی استوار است 

1. درمان های معمول

بهبود فعالیت ها و اصلاح عادات نامناسب

استفاده از کیسه ی یخ یا آب گرم در نقطه ای که درد می کند ولی باید توجه داشت که کیسه ی یخ یا آب گرم نباید به طور مداوم و مستقیم روی پوست قرار داده شود چرا که می تواند منجر به آسیب پوست شود .

ورزش کردن: پس از بهبود نسبی علائم توصیه می شود فرد فعالیت خود را آغاز کند ولی از فعالیت های سنگین پرهیز شود . همچنین استراحت در مراحل اولیه درد می تواند کمک کننده باشد ولی باید توجه داشت که نباید بیش از 2-3 روز طول بکشد چرا که می تواند باعث ضعف عضلانی شود !

 

2. دارو ها

دارو های ضد درد معمولی مانند استامینوفن در کاهش درد های کمر بسیار موثر می باشند .گاها پزشک ایندومتاسین یا دیکلوفناک تجویز می کند .

شل کننده های عضلانی نطیر دیازپام یا متوکاربامول،متاگزالون و یا سیکلوبنزاپیرین می تواند باعث کاهش درد های ناشی از اسپاسم عضلانی شود .

 

 

درمان درد های مزمن کمر :

دز مواردکی که درد به صورت طولانی مدت است علاوه بر درمان های فوق ممکن است نیاز به بیشتری به خرکات ورزشی و همچنین کاهش وزن باشد . 

از دارو های استروئید مانند دگزامتازون و یا بی حس کننده های موضعی (لیدوکائین)نیز برای درمان درد هی مزمن کمر استفاده می شود .

بعضا ممکن است پزشک تحریک کننده های پوستی اعصاب را توصیه کند . این دستگاه ها با بی حس کردن عصب درگیر باعث کاهش درد ها می شود .

 

 

3. جراحی

جراحی در مواردی که علت کمر درد فتق دیسک بین مهره است ممکن است نیاز باشد .اختلال عملکرد مثانه و بی حسی اعضا  از مواردی است که نیاز به جراحی دارد . طی عمل جراحی دیسک پاره شده را خارج می کنند (دیسکتومی ).جراحی کمر معمولا با بیهوشی عمومی انجام شده و مدت ماندن در بیمارستان 3-4 روز است . 

همچنین در مواردی که ستوت فقرات ناپایدار است ممکن است نیاز باشد تا مهره ها طی عمل جراحی به هم اتصال داده شوند(فیوز شوند ).

 

 

آخرین ویرایش در 06/06/1394

به اشتراک بگذارید

برچسب‌ها

موارد مرتبط

درباره پزشکی به زبان ساده

پزشکی به زبان ساده می کوشد تا اطلاعات معتبر و به روز پزشکی و سلامت دنیا را به زبانی ساده در اختیار عموم قرار دهد.توجه شود که مقالات ما صرفا برای افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با مسائل پزشکی می باشد و نباید توصیه پزشکی تلقی شوند.

جدیدترین ارسال ها

خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه کافیست ایمیل خود را ثبت نمایید